Paralimpik Oyunlar, engelli sporcuların yeteneklerini sergileyebilmeleri için düzenlenen uluslararası bir organizasyondur. Paralimpik terimi paralel ve Olimpik kelimelerinin birleşiminden türetilerek olimpiyat oyunları ile paralel yapıda düzenlendiğini simgeler. Olimpiyat ruhuna paralel olarak düzenlenen bu oyunlar, dünya çapında önemli bir etkinlik haline gelmiştir.
Paralimpik Oyunlar nasıl doğdu, nasıl gelişti ve bugün hangi spor dallarını içeriyor? İşte cevaplar…
Paralimpik Oyunlar Nerede ve Ne Zaman Doğdu?
Paralimpik Oyunların kökeni 1948 yılına kadar uzanmaktadır. Fikir babası Ludwig Guttmann‘dır. Guttmann, Mandeville Hastanesi‘nde omurilik zedelenmesi geçirmiş İkinci Dünya Savaşı gazilerini tedavi eden İngiliz nörologdur.
Guttmann, sporun savaşta yaralanan gazilerin fiziksel yeteneklerini geliştirirken aynı zamanda da kendilerine olan güvenlerini yeniden kazanmalarına yardımcı olacağına inanıyordu. 29 Temmuz 1948 yılında İngiltere’de Stoke Mandeville Hastanesi‘nde omurilik zedelenmesi olan savaş gazileri için bir spor etkinliği düzenledi.
“Dünya Tekerlekli Sandalye ve Ampute Oyunları” olarak adlandırılan bu etkinlik, daha sonra Stoke Mandeville Oyunları olarak anılmaya başladı. Guttmann tarafından Paraplejik Oyunlar olarak adlandırılan bu oyunlar, yıllar içinde uluslararası bir boyut kazanarak Paralimpik Oyunlar‘ın doğuşuna zemin hazırladı.
İlk Paralimpik Oyunları Nerede Yapıldı?
İlk Paralimpik Oyunlar, Olimpiyat Oyunlarından kısa bir süre sonra, 18-25 Eylül 1960 tarihleri arasında Roma’da düzenlendi. Bu Organizasyon, Olimpiyat Oyunları ile aynı yıl ve aynı şehirde gerçekleşen Paralimpik Oyunları’nın resmi başlangıcını oluşturdu.
1960 Roma Paralimpik Oyunları’na 23 ülkeden 400’e yakın sporcu katıldı ve sporcular tekerlekli sandalyeyle basketbol, koşu, eskrim ve atletizm gibi branşlarda yarıştı.
Paralimpik Oyunlarında Hangi Spor Dalları Yer Alıyor?
Paralimpik Oyunlar, yaz ve kış sporları olmak üzere iki ana kategoriye ayrılır.
Yaz Paralimpik Oyunları
Yaz oyunlarında sporcular birçok farklı branşta yeteneklerini sergiler. Bazı sporlar engellilere özel olarak tasarlanmış olsa da, bazıları ise Olimpik sporların uyarlanmış versiyonları arasından seçilir.
Yaz Paralimpik Oyunları’nda yer alan bazı branşlar: Atletizm, yüzme, masa tenisi, bisiklet, judo, Tekerlekli sandalye basketbolu & tenisi, ampute futbol, Goalball (görme engellilere özel), Halter.
Kış Paralimpik Oyunları
Kış Paralimpik Oyunları, kış sporlarına ilgi duyan engelli sporcular için düzenlenir.
Kış Paralimpik Oyunları’nda yer alan bazı branşlar: Alp disiplini, biatlon, kayaklı koşu, Tekerlekli sandalye curling, buz hokeyi.
İşitme Engelliler Paralimpik Oyunlarına Katılabilir mi?
İşitme engelliler, Paralimpik Oyunlar’ına doğrudan katılmıyorlar. Çünkü işitme engelliler için ayrı bir organizasyon olan İşitme Engelliler Olimpiyatları (Deaflympics) düzenlenmektedir. 1924 yılında kurulan Deaflympics, en eski uluslararası engelli spor müsabakasıdır.
İşitme engelli sporcular ile diğer engelli sporcular arasındaki ayrımın temel nedeni, kısmi ya da tam sağırlığın fiziksel yetenekleri daha az etkilemesidir. Aslında, sadece hafif işitme kaybı olan sporcular (işitsel eşikleri 55 desibelin üzerinde olan) Olimpiyat Oyunlarında sağlıklı sporcularla birlikte yarışabilmektedir.